نوشته‌ها

فناوری در خدمت سلامت افراد دارای اختلال طیف اتیسم

همان‌طور که در مطلب فناوری یاری‌رسان چیست؟ به طور مفصل گفته شد، فناوری یاری‌رسان بخشی است شامل دستگاه‌های یاری‌رسان، سازگار و توانبخش برای افراد ناتوان، که جهت افزایش، حفظ یا بهبود قابلیت‌های عملکردی افراد دارای معلولیت استفاده می‌شود. خدمات فناوری یاری‌رسان هر خدمتی است که به طور مستقیم به فرد دارای معلولیت در انتخاب، کسب یا استفاده از یک دستگاه فناوری یاری‌رسان کمک می‌کند.

استراتژی‌هایی که در فناوری یاری‌رسان استفاده می‌شود به سه گروه تقسیم می‌شود: سطح پایین، متوسط و پیشرفنه

استراتژی‌های سطح پایین

این استراتژی‌ها کم هزینه هستند. به عنوان مثال، روش‌های پشتیبانی بصری که شامل هیچ نوعی از فناوری نمی‌شوند، مانند یک تخته‌پاک‌کن، تخته‌شاسی، زونکن، پوشه، آلبوم عکس، عکس‌های لمینیت شده، هایلایت و غیره.
استفاده‌ی منظم و مداوم از برنامه‌های فردی به افزایش مهارت‌های سازمانی کودک کمک می‌کند و در عین حال استقلالش را پرورش می‌دهد و باعث کاهش انگیزه نسبت به رفتار چالش بر‌انگیز می‌شود. نمونه‌هایی از برنامه‌های فردی شامل تقویم‌ها و لیست بصری برنامه‌های روال روزانه که به کودک می‌گوید چه چیزی در حال اتفاق افتادن است و زمانی که تمام لیست انجام شود و هر تغییری که ممکن است رخ دهد، چه اتفاقی خواهد افتاد. با انجام هر یک کار، کودک می‌تواند آن را علامت‌گذاری کند. مراقب باشید عکس‌هایی را انتخاب کنید که برای کودک مفید باشد. به عنوان مثال، اگر رنگ باعث سردرگمی یا تحریک بیش از حد کودک می‌شود، به جای آن از تصاویر سیاه و سفید استفاده کنید.

استراتژی‌های سطح متوسط

این استراتژی‌ها شامل برخی از انواع دستگاه‌هایی می‌شود که با باتری کار می‌کنند مانند ضبط صوت، پروژکتور آموزشی، زمان‌سنج، ماشین حساب و دستگاه‌های خروجی صوتی ساده که زمینه‌های مهارتی خاصی را تقویت می‌کند.
اکثر دستگاه‌های این گروه به کمک‌های ارتباطی از طریق خروجی صوتی اشاره دارد. درک این نکته مهم است که این محصولات برای استفاده به عنوان «روش افزوده برای برقراری ارتباط صریح» ساخته شده‌اند. این استراتژی‌ها به پرورش مهارت‌های مربوط به درک زبان، مهارت‌های ارتباطی بیانی، اجتماع و حضور در اجتماعات، مهارت‌های سازمانی و مهارت‌های علمی کمک می‌کند.

استراتژی‌های سطح پیشرفته

این‌ها استراتژی‌های پشتیبان فنی پیچیده هستند. معمولا تجهیزات پر هزینه، مانند دوربین‌های فیلم‌برداری، کامپیوتر، سخت‌افزار‌های انطباقی و دستگاه‌های پیچیده‌ی خروجی صدا را شامل می‌شود.
برخی از مهارت‌های مورد استفاده‌ی آن‌ها برای توسعه‌ی مهارت‌های زبانی و اجتماعی است.
علائم اجتماعی غیر کلامی مانند تن صدا، زبان بدن، حالات چهره و غیره را می‌توان با استفاده از ویدئو نیز به خوبی نشان داد و مورد مطالعه قرار داد.
استفاده از رایانه توسط کودکان دارای اوتیسم توجه و تمرکز را افزایش می‌دهد درحالی که هم‌زمان مهارت‌های حرکتی را افزایش و اضطراب را کاهش می‌دهد.
در بعضی موارد، ممکن است لازم شود کامپیوتر با نیاز‌های خاص کودک منطبق شود.

نتیجه‌گیری

امروزه، میلیون‌ها اپلیکیشن در دسترس است، و این تعداد روزانه افزایش می‌یابد. برای هر چیزی اپلیکیشنی وجود دارد. اما باید احتیاط کرد. مانند سایر استراتژی‌های مورد استفاده در درمان اختلال طیف اوتیسم، انتخاب فناوری و یا اپلیکیشن‌ها باید شخصی‌سازی شود تا نیاز‌های فرد یاد گیرنده را برآورده سازد. ارزیابی و داده‌ها پیش از تصمیم‌گیری در مورد هر فناوری مورد استفاده ضروری است. جمعیت یا فردی که قرار است با آن کار کنید چیست؟ چه مهارت‌هایی را می‌خواهید مورد هدف قرار دهید؟ در چه زمینه‌ای از فناوری یا اپلیکیشن استفاده خواهد شد؟ چگونه این مهارت‌ها با هم‌سالانشان مقایسه خواهد شد؟ نتایج مورد انتظارتان چه خواهد بود؟
فرایند تصمیم‌گیری در مورد چگونگی و زمان استفاده از فناوری در برابر یک فرد دارای اختلال طیف اوتیسم، باید متفکرانه و به خوبی برنامه‌ریزی شده باشد. تصمیمی که توسط گروهی از متخصصان، اعضای خانواده و فرد گرفته شده که در آن نقاط قوت، نیاز‌های ارتباطی، خصوصیات شخصیتی و اهداف فرد با ویژگی‌های آن فناوری مطابقت دارد بهترین استراتژی است. هنگام ارزیابی فرد برای یک دستگاه همراه یا اپلیکیشن ارتباطی، مسائلی از قبیل قابلیت استفاده، ادغام، قطع، سازگاری فناوری، زمینه و نیاز‌های حسی و شناختی باید مورد توجه قرار گیرند. به طور خاص، هدف AAC همیشه در مورد ارتباط بوده است و نه در مورد دستگاه. فناوری با سرعت بیش‌تری نسبت به گذشته در حال تغییر است و همین‌طور نیز ادامه خواهد یافت. این نوع فناوری که به راحتی قابل دسترسی است، هیجان‌انگیز بوده و وعده‌هایی برای افراد اختلال طیف اوتیسم و سایر نا‌توانی‌ها به همراه دارد.

Photo credit: Photo credit: Andrew Martin on Pixabay

فناوری یاری‌رسان چیست؟

 

فناوری یاری‌رسان شامل دستگاه‌های یاری‌رسان، سازگار و توانبخش برای افراد ناتوان است که جهت افزایش، حفظ یا بهبود قابلیت‌های عملکردی استفاده می‌شود. خدمات فناوری یاری‌رسان هر خدمتی است که به طور مستقیم به فرد دارای معلولیت در انتخاب، کسب یا استفاده از یک دستگاه فناوری یاری‌رسان کمک می‌کند.

معمولا کودکانی که مبتلا به اوتیسم هستند اطلاعات بصری را آسان‌تر از اطلاعات شنیداری پردازش می‌کنند. هر گاه با این کودکان از دستگاه‌های فناوری یاری‌رسان استفاده می‌کنیم، از طریق قوی‌ترین ناحیه‌ی پردازششان (بصری) به آن‌ها اطلاعات می‌دهیم. بنابراین انواع متنوع فناوری از ساده تا پیشرفته بایستی در هر جنبه‌ای از زندگی روزانه گنجانده شود تا قابلیت‌های عملکردی کودکان اوتیستیک بهبود یابد.

 

فناوری یاری‌رسان چگونه می‌تواند کودکی را که در طیف قرار دارد یاری دهد؟

روند تعیین مناسب‌ترین دستگاه‌ها و خدمات فناوری یاری‌رسان برای فرزندتان با ارزیابی شروع می‌شود. این ارزیابی می‌تواند توسط مدرسه‌ی فرزندتان یا از طریق یک مشاور انجام شود و بایستی هم نقاط قوت و هم چالش‌هایی که فرزندتان دارد را نشان بدهد. فناوری یاری‌رسان به کودکتان کمک می‌کند که مطالب کلاس را به گونه‌ای که برایش قابل درک است، بیاموزد. همچنین می‌تواند به کاهش موانعی که ممکن است فرزندتان با آن رو‌به‌رو شود و مانع قرار گرفتن او در سطحی برابر با هم‌کلاسی‌هایش شود، کمک کند.

بسیاری از افراد دارای اختلال طیف اوتیسم تصویری فکر می‌کنند. تمپل گراندین، نویسنده، سخن‌گو و فردی با اختلال طیف اوتیسم: «تصاویر زبان اول ما و کلمات زبان دوم ما است.» به عنوان متفکران بصری، افراد دارای اوتیسم زمانی که به تصاویر یا کلمات نگاه می‌کنند اطلاعات را بهتر پردازش می‌کنند به این دلیل که به آن‌ها کمک می‌کند که اطلاعات را متصور شوند. فناوری تصاویر را در دسترس افراد اختلال طیف اوتیسم قرار می‌دهد. گرافیک رایانه توجه آن‌ها را جلب و حفظ می‌کند.

برخی افراد ممکن است حساسیت شنیداری داشته باشند و برایشان راحت‌تر باشد که به صدا‌های پایین‌تر واکنش نشان دهند. با استفاده از کامپیوتر می‌توانیم به راحتی سطوح صدایی مناسب را دانلود کنیم و صدا را متناسب با نیاز فرد تنظیم کنیم. اپلیکیشن‌هایی وجود دارد که افراد اختلال طیف اوتیسم یا خانواده‌شان می‌توانند استفاده کنند که به طور اتوماتیک وقتی سطح دسی‌بل خیلی بالا می‌رود، صدای هشدار می‌دهد، یا به فرد اشاره می‌کند که صدایش خیلی بلند است.

برخی افراد اوتیستیک قادر به ترتیب‌بندی نیستند. فناوری می‌تواند تعداد مراحل مورد نیاز برای انجام یک کار را کاهش دهد یا نمایش بصری از مراحل آن کار را به ترتیب نمایش دهد. گزینه‌های ترتیب‌بندی عبارت‌اند از فهرستی از کلمات چاپ شده، کلمات، تصاویر، فقط تصویر، با یا بدون صدا و غیره.

اغلب افراد با اختلال طیف اوتیسم در مهارت‌های حرکتی که باعث ایجاد سختی در نوشتن می‌شود، مشکل دارند. فناوری به کاهش نا‌امیدی در مورد نوشتن یا نقاشی کمک می‌کند. استفاده از صفحه کلید، صفحه‌ی لمسی یا اپلیکیشن تبدیل گفتار به نوشتار می‌تواند این دشواری و نا‌امیدی را کاهش دهد و در نتیجه لذت فرد از یادگیری را افزایش دهد.

برخی از افراد برای برقراری ارتباط از گفتار استفاده نمی‌کنند. در مواقع استرس زیاد، ممکن است نیاز به تقویت بیشتری جهت تولید افکار و کلمات کلامی داشته باشند. آن‌ها می‌توانند از فناوری به عنوان دستگاه خروجی صوتی استفاده کنند تا به‌جای آن‌ها صحبت کند و به آن‌ها کمک کند تا خود را روان‌تر بیان کنند. کودکان اوتیستیکی که کلام ندارند در صورت مشاهده‌ی کلمات چاپ شده و تصویر در کنار هم، راحت‌تر می‌توانند کلمات را با تصاویر مرتبط کنند. اینترنت دسترسی نا‌محدودی به تصاویر و کلمات می‌دهد! اپلیکیشن‌های AAC (روش‌های ارتباطی تقویتی و جایگزین) بی‌شماری، از ساده تا پیشرفته، وجود دارد که برای افراد مبتلا به اوتیسم قابل استفاده است.

تصور می‌شود برخی از افراد اوتیستیک نمی‌توانند هم‌زمان نگاه کنند و گوش دهند. سیستم حسی نا‌بالغ آن‌ها نمی‌تواند ورودی بصری و شنوایی هم‌زمان را پردازش کند. با استفاده از فناوری، آن‌ها می‌توانند به تدریج توانایی خود در استفاده از هر دو یا ایجاد تناوب بین ورودی بصری و شنوایی را افزایش دهند.

برخی از کودکان اوتیستیک یاد می‌گیرند که به صورت آوایی بخوانند، و برخی دیگر به صورت بصری با کلمات یاد می‌گیرند. خروجی صدا به تقویت شنوایی کمک می‌کند و گرافیک کامپیوتر می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا کلمات را تجسم کنند و در نتیجه مهارت خواندن خود را افزایش دهند.

بسیاری از افراد اوتیستیک در عملکرد اجرایی مشکل دارند و با مهارت‌های برنامه‌ریزی و خود مدیریتی دست و پنجه نرم می‌کنند. باز هم اپلیکیشن‌هایی وجود دارد که با تقویم‌ها، برنامه‌ها، سیستم‌های کاری و غیره به سازماندهی و خود مدیریتی کمک خواهند کرد.

به طور خاص، هنگامی که در کلاس درس استفاده می‌شود، فناوری یاری‌رسان به کودکانی که نیاز به پشتیبانی دارند اجازه می‌دهد محیط اطراف خود را بهتر درک کند، مهارت‌های ارتباطی‌شان را بهبود ببخشد، تعاملات اجتماعی خود را افزایش دهد، مهارت‌های توجهی بهتری بسازد، انگیزه‌هایش را گسترش دهد، مهارت‌های مدیریتی خود را بهبود ببخشد، با برنامه‌ی درسی کلاس همراه باشد و استقلالش را افزایش دهد.

Photo credit: Hal Gatewood on Unsplash