توانايی‌های منحصر به فردی كه ممكن است با اوتيسم همراه باشد

اوتیستیک بودن همواره ساده نیست. گاهی اوقات صداها و تصاویر بیش از حد شدید است. در مواقع دیگر، بودن در گروه می‌تواند واقعا ترسناک باشد. به هر حال با اینکه اوتیسم برخی از بخش‌های زندگی را سخت‌تر می‌کند، می‌تواند چیز‌های دیگر را فوق‌العاده کند.

با تمام چالش‌هایی که اوتیسم به همراه دارد، متوجه خواهید شد فرزندتان توانایی‌های منحصر به فردی نیز دارد. با اینکه همه‌ی کودکان استعداد‌های خاص ندارند، ‌برخی از افراد اوتیستیک در مقایسه با دیگران مهارت‌های استثنائی‌ای در ریاضی، موسیقی، هنر و مطالعه دارند. مهارت در این حوزه‌ها می‌تواند برای کودک عاملی جهت بالا بردن انگیزه برای یادگیری و پیشرفت باشد.

عامل اصلی در یادگیری چیست؟ در یک کلمه: انگیزه. همه‌ی ما به چیز‌هایی که بسیار علاقه داریم توجه بهتری نشان می‌دهیم، بنابراین در یادگیری آن‌ها ماهر‌تر می‌شویم. فهم اینکه چه چیزی در کودک‌تان ایجاد انگیزه می‌کند یکی از کلید‌های افزایش یادگیری و مهارت‌هایشان خواهد بود. استعداد‌های خاص فرزندتان ممکن است بخشی از هویت، سبک و طبیعت منحصر به فردش باشد.

 

«به عنوان فردی با اوتیسم می‌خواهم به اهمیت رشد استعداد‌های کودک تاکید کنم. مهارت‌ها در اوتیسم غالبا از سطح یکسانی برخوردار نیستند و کودک می‌تواند در یک مهارت خوب و در دیگری ضعیف باشد. من در نقاشی استعداد داشتم و این استعداد‌ها بعد‌ها به سمت شغلی در زمینه‌ی طراحی سیستم‌های دام‌پروری برای شرکت‌های بزرگ پرورش یافت. بیش‌تر مواقع تاکید بیش از حدی بر نا‌توانی‌ها وجود دارد و تاکید کافی بر استعداد‌ها نیست. توانایی‌ها در کودکان دارای اوتیسم در سطوح متفاوتی است و بسیاری از این افراد عملکرد پایین‌تری از من دارند. پرورش استعداد‌ها و ارتقا مهارت‌ها به نفع همه است. اگر یک کودک به قطار علاقه‌ی شدید دارد از آن به عنوان یک انگیزه‌ی بزرگ برای یادگیری مهارت‌های دیگر استفاده می‌کند به طور مثال از یک کتاب درباره‌ی قطار‌ها برای آموزش خواندن، محاسبه‌ی سرعت قطار برای ریاضی و ایجاد علاقه در تاریخ با مطالعه‌ی تاریخ راه آهن استفاده کنید.» -تمپل گراندین

 

در اصطلاحات پزشکی اوتیسم یک اختلال عصب‌شناختی است. این بدان معنا است که ذهن‌های اوتیستیک غیر‌معمول هستند. سلول‌های مغز این افراد به شکل متفاوتی از مغز‌های غیر‌اوتیستیک با هم در ارتباط هستند. به بیان دیگر اوتیستیک بودن تجربه‌ی فرد از همه چیز را تحت تاثیر قرار می‌دهد. آن‌ها با روش متفاوتی یاد می‌گیرند، می‌بینند و احساس می‌کنند که در بیش‌تر مردم این‌گونه نیست.

بیش‌تر افراد اوتیستیک اختلال پردازش حسی نیز دارند. این بدین معنا است که فرد اوتیستیک در حالی‌که از برخی محرک‌های حسی، مانند رنگ یا بویی خاص، متنفرند، برخی دیگر از محرک‌های حسی به طور استثنائی برای آن‌ها لذت‌بخش است.

به طور مثال، حس یک پارچه‌ی نرم که پوست بدن را لمس می‌کند می‌تواند به شدت لذت‌بخش باشد. برخی از افراد اوتیستیک چیز‌های خاصی را دوست دارند. این چیز‌ها می‌تواند طعم‌ها، بو‌ها، تصاویر، صدا‌ها و … باشد. به این خاطر برخی از افراد اوتیستیک چیز‌هایی را تجربه می‌کنند و از آن‌ها لذت می‌برند که افراد دیگر به ندرت حتی متوجه‌شان می‌شوند.

 

«ای کاش وقتی تشخیص اوتیسم گرفتم، می‌دانستم چیز‌های خوبی هم در اوتیستیک بودن وجود دارد. ای کاش می‌دانستم که اوتیستیک بودن به من اجازه می‌دهد که چیز‌ها را متفاوت ببینم و این تفاوت چیزی زیبا است. ای کاش می‌دانستم که عادت‌های عصبی من تنها برای آرام کردن خودم بودند. ای کاش می‌توانستم از لحظه‌ای که متوجه اوتیسمم شدم آن را بپذیرم و به این علت دوست دارم کمک کنم بقیه این را بدانند.» -هایس کافمن

اولین نشانه‌های اختلال طیف اوتیسم

 

اختلال طیف اوتیسم معمولا تا سن سه سالگی قابل تشخیص می‌شود. به طور معمول والدین اولین نگرانی‌های خود را از سنین ۱۸ تا ۲۰ ماهگی کودک بروز می‌دهند. بیش‌تر اوقات والدین پیش از آن‌که به پزشک مراجعه کنند متوجه برخی از نشانه‌ها شده‌اند.

این نگرانی‌ها نشانه‌های خفیف از یک مشکل است. به طور مثال بعضی از والدین به یاد می‌آورند نوزادشان هنگامی که در خودرو هستند بسیار ناراحت می‌شود یا به ندرت نگاه چشمی دارد، یا سکوت‌های غیر‌معمول دارد. تابلوی کلی زمانی پیچیده‌تر می‌شود که نوزاد بزرگ‌تر شده و انتظار می‌رود مراحل رشد را طی کند. توانایی‌هایی در کودک ظاهر می‌شود در حالی‌که از نظر کیفی با هم‌سالان خود متفاوت است. به طور مثال کودک اولین کلمات را چند بار ادا می‌کند ولی به ندرت تکرار می‌کند. والدین به دقت مراحل رشد کودک خود را تحت نظر دارند اما اکثر والدین تنها به نظر متخصصین، در مورد طی شدن مراحل رشد مورد انتظار فرزندشان،  اتکا می‌کنند. که این می‌تواند باعث تاخیر در تشخیص شود.

اساسا تشخیص زود‌هنگام از آنجایی اهمیت دارد که باعث می‌شود مداخلات آموزشی و درمانی نتایج بهتری داشته باشد. دلیل آن این است که رشد مغز در سنین پایین توسط تعامل بین عوامل محیطی و پردازش‌های عصب‌شناسی زیستی اتفاق می‌افتد.

یکی از دلایلی که اختلال طیف اوتیسم در ماه‌های ابتدایی قابل تشخیص نیست، این است که نشانه‌های اوتیسم در نوزادان به طور مشخص تعریف‌شده نیست. به علاوه اینکه نمی‌توان دقیقا گفت آیا وجود «علائم هشدار» (Red Flags) نشانه‌های درستی برای یک اختلال رشد است. برخی از متخصصین بر این باورند که در میان گذاشتن این علائم با والدین می‌تواند موجب ناراحتی و نگرانی بی‌مورد شود لذا صبر می‌کنند تا علائم تاخیر یا اختلال در رشد به خوبی نمایان شود و سپس برای ارزیابی‌های بیش‌تر ارجاع داده شوند.

اولین نگرانی‌ای که معمولا والدین ابراز می‌کنند تکلم نداشتن فرزندشان در زمان مورد انتظار است. در حالی که بیش‌تر کودکانی که دچار این تاخیر هستند رشدی طبیعی خواهند داشت. پس لازم است به نشانه‌های غیر‌کلامی اوتیسم توجه ویژه کرد. علائم زود هنگام اوتیسم تا ۱۶ ماهگی در ادامه آمده است:

در سن ۶ ماهگی

  • قان و قون خیلی کم
  • پاسخ‌های آوایی خیلی کم به آوا‌های مراقبش
  • نگاه خیلی کم به صورت فرد تعامل‌کننده
  • تقلید خیلی کم از حالات چهره
  • الگو‌های حرکتی عجیب و غیر‌عادی

در سن ۹ تا ۱۲ ماهگی

  • عدم یا نقص در ارتباط خود‌خواسته‌ی غیر‌کلامی (مانند بای‌بای یا اشاره)
  • عدم یا نقص در برقراری ارتباط اجتماعی (مانند تعارف کردن خوراکی‌اش)
  • کاهش پیچیدگی آوا‌های تولیدی و کاهش انواع صداها حین قان و قون کردن
  • کاهش استفاده از آوا‌ها حین تلاش برای برقراری ارتباط خود‌خواسته
  • کاهش درک ژست‌های غیر‌کلامی بدن
  • عدم یا کاهش توانایی در پاسخ‌گویی به نام خود
  • پا‌فشاری بر انجام الگو‌های حرکتی خاص
  • کاهش توانایی تقلید از الگوهای ساده‌ی حرکتی که پیش از این به راحتی انجام می‌داده است
  • کاهش تلاش برای خنداندن دیگران

در سن ۱۴ تا ۱۶ ماهگی

  • کاهش نگاه به مراقب حین صحبت کردن
  • فقدان اولین گروه کلمات
  • روش اصلی برای حفظ توجه کودک، تنها زمانی است که به طور مداوم روال مورد علاقه‌اش را انجام می‌دهید
  • تمرکز بیش از حد روی تصاویر ویدئویی
  • تقلید کلام دیگران بدون قصد برقراری ارتباط اجتماعی
  • فقدان شروع بازی با دیگران
  • لبخند زدن و حفظ نگاه خیلی کم به شما
  • کاهش تناوب رفتار‌های تقلیدی و ناقص و ارتباط اجتماعی (مانند نگاه چشمی یا لبخند زدن)
  • کاهش تناوب و زمان مبادلات نوبتی (با یا بدون اشیا)
  • رفتار‌ها یا درخواست‌های حسی تکراری (مانند فشار دادن سر به مراقب)
  • کاهش تعداد مراحل بازی

تشخیص و مداخله‌ی زود‌هنگام بهترین فرصت را برای رشد و نمو کودک فراهم می‌کند. اگر رفتار‌های نوزاد یا کودک منطبق بر تعدادی از این علائم هشدار‌دهنده باشد بایستی نگران رشد کودک خود باشید. و اگر در سابقه‌ی فامیلی اختلال طیف اوتیسم هست حتما باید به متخصص رشد یا روان‌شناس کودک مراجعه کنید.

 

 

Photo by Daiga Ellaby on Unsplash
ترجمه: نوشین موسوی

تشخیص اتیسم؛ گام اول در مسیری پر پیچ و خم

والدین معمولا نخستین کسانی هستند که به نشانه‌های اولیه‌ی اوتیسم توجه می‌کنند. تفاوت‌ها ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا با گذشت زمان نمایان شود. گاهی اوقات این تفاوت‌ها برای همه واضح است. در موارد دیگر، اولین بار توسط پرستار یا معلم مهد کودک تشخیص داده می‌شود. این تفاوت‌ها سوالات زیادی در ذهن خانواده‌های بسیاری مانند شما ایجاد می‌کند.

دلایل بسیاری وجود دارد که چرا تشخیص برای فرزندتان مهم است. یک تشخیص کامل و با جزییات، اطلاعات مهمی درباره‌ی رفتار و رشد فرزندتان می‌دهد. این در ایجاد نقشه‌ی راهی برای توان‌بخشی با شناسایی نقاط قوت و چالش‌های خاص فرزندتان به شما کمک می‌کند و اطلاعات مفیدی نیز درباره‌ی اینکه چه نیاز‌ها و مهارت‌هایی را برای مداخله‌ی موثر مورد توجه قرار دهید، فراهم می‌کند.

به یاد داشته باشید که فرزندتان به همان اندازه منحصر به فرد، دوست داشتنی و شگفت انگیز است که پیش از تشخیص بود.

تشخیص اختلال طیف اوتیسم نقطه‌ای مهم در آغاز مسیری طولانی است. برخی خانواده‌ها پس از جست‌جویی طولانی، نامی می‌یابند برای شرایطی که نمی‌دانستند چه بنامند و از وجودش آگاه بودند. بسیاری از خانواده‌ها، پس از تشخیص، احساساتی آمیخته از ناراحتی و رهایی را تجربه می‌کنند. ممکن است گیج شده باشید یا با دانستن علت نگرانی‌هایتان در مورد فرزند خود، احساس بهتری داشته باشید. در هر صورت هزاران خانواده مسیری مشترک با شما را می‌پیمایند. تنها نیستید و امیدوار باشید. حمایت وجود دارد. ما سعی داریم در بلاگ پازل‌یار به مرور اطلاعاتی را فراهم کنیم که کمک کند بهترین استفاده ممکن از روزهای آتی فرزندتان را داشته باشید.

Photo by Debby Hudson on Unsplash
منبع:
Autism Speaks 100 Days kit for young Children, 2018